คลอดก่อนกำหนด (Preterm labor)

05 October 2015
13013 view

สารบัญ

การคลอดก่อนกำหนด (Preterm labor)

อายุครรภ์เฉลี่ยของคุณแม่ตั้งครรภ์ที่คลอดบุตรในประเทศไทยคือ ช่วงอายุครรภ์ 38 - 40 สัปดาห์ อายุครรภ์ดังกล่าว เป็นการคลอดปกติ ครบกำหนด นอกจากนั้นยังพบว่าสถิติการคลอดก่อนกำหนดก็มีอัตราที่สูงเช่นเดียวกัน การคลอดก่อนกำหนด หมายถึงทารกคลอดออกมาก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์เต็ม โดยนับเริ่มต้นจากวันแรกของการมีประจำเดือนครั้งสุดท้ายก่อนตั้งครรภ์ เป็นวันที่ 1 (สำหรับคนที่มีประจำเดือนมาสม่ำเสมอทุก 28 วัน) และไม่น้อยกว่า20 สัปดาห์ถึงจะถือว่าคลอดก่อินกำหนด หากอายุครรภ์น้อยกว่า20 สัปดาห์ทางการแพทย์ ถือว่าเป็นการแท้งบุตร


โอกาสรอดของทารกที่จะคลอดก่อนกำหนด 

อายุครรภ์ 22-23 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตประมาณ 17 %
อายุครรภ์ 24-25 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตประมาณ 40-50 %
อายุครรภ์ 26-28 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตประมาณ 80-90 %
อายุครรภ์ 29-31 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตประมาณ 90-95%
อายุครรภ์ 32-33 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตประมาณ 95 %
อายุครรภ์ตั้งแต่ 34 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเลี้ยงรอดชีวิตเหมือนทารกคลอดครบกำหนด คือประมาณ 95-98%

ปัญหาสุขภาพทารกที่เกิดจากการคลอดก่อนกำหนด 

ทารกคลอดก่อนกำหนด มีปัญหาตามมามากมายทั้งค่าใช้จ่าย และเรื่องสุขภาพ ทารกคลอดก่อนกำหนด จะประสบปัญหาระบบการหายใจ เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย ตัวเหลือง และน้ำหนักตัวน้อย 

  • น้ำหนักทารกปกติที่คลอดในช่วงอายุครรภ์ที่ 38-40 สัปดาห์ น้ำหนักโดยเฉลี่ย 2,500 – 3,000 กรัม
  • ทารกคลอดก่อน 37 สัปดาห์พบว่าจะมีน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม เรียกว่า “ทารกน้ำหนักน้อย”
  • ทารกคลอดก่อน 30-32 สัปดาห์พบว่าจะมีน้ำหนักน้อยกว่า 1,500 กรัม เรียกว่า “ทารกน้ำหนักน้อยมาก”


สาเหตุสำคัญของการคลอดก่อนกำหนดและคุณแม่กลุ่มเสี่ยง

  1. ภาวะ ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด
  2. คุณแม่ครรภ์แฝด ยิ่งแฝดมาก ยิ่งคลอดก่อนกำหนดมาก
  3. ภาวะรกเกาะต่ำ
  4. เกิดการอักเสบ หรือ ผ่าตัดในช่องท้อง เช่น มีภาวะไส้ติ่งอักเสบขณะตั้งครรภ์หรือมีไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน
  5. มีปริมาณน้ำคร่ำมาก หรือน้อยเกินไป
  6. แม่ตั้งครรภ์มีมดลูกรูปร่างผิดปกติแต่กำเนิด เนื้องอกมดลูก
  7. ภาวะ รกลอกตัวก่อนกำหนดคลอด
  8. มารดาสูบบุหรี่ เสพย์สารเสพติด ภาวะทุโภชนาการ
  9. ช่วงอายุของคุณแม่ตั้งครรภ์ (น้อยกว่า 18 ปี หรือ มากกว่า 35 ปี)
  10. การเจริญเติบดตของระยะตัวอ่อนผิดปกติ

วิธีการปฏิบัติตัวของคุณแม่ตั้งครรภ์เพื่อลดความเสี่ยงในการคลอดก่อนกำหนด

  1. ฝากครรภ์ตั้งแต่ทราบว่าตั้งครรภ์
  2. ไปตามนัดและปฏิบัติตัวตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
  3. พักผ่อนนอนหลับให้เพียงพอ 8 ชั่วโมงในตอนกลางคือ และ 1 งีบในตอนกลางวัน
  4. ออกกำลังกายไม่หักโหม ไม่ยกของหนัก ไม่เดินทางไกล
  5. ไม่เครียด ทำจิตใจผ่อนคลายอยู่เสมอ
  6. เรียนรู้ความรู้สึกของมดลูกบีบตัวแต่เนิ่น ๆ เพื่อการสังเกตตัวเอง
  7. ลดหรืองดการกระตุ้นที่หัวนม
  8. ลด หรือ งดการมีเพศสัมพันธ์ในไตรมาสสุดท้าย ( บางรายแพทย์อาจกำหนด )

การปฏิบัติตัวเมื่อคุณแม่มีอาการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด

อาการที่แสดงว่าคุณแม่ตั้งครรภ์อาจเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด คือ มีการบีบตัวของมดลูกอย่างสม่ำเสมอ จนทำให้เกิดการบางตัวและการเปิดของปากมดลูกก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ ถ้ามีการบีบตัวดังกล่าว แต่ไม่ทำให้ปากมดลูกบางตัว เราเรียกว่า การเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดคุกคาม ควรไปพบแพทย์ทันที การตรวจที่คุณแม่ตั้งครรภ์จะได้รับในลำดับต่อมาคือ

  • คุณแม่ตั้งครรภ์ต้องนอนโรงพยาบาล เมื่อตรวจแล้วพบว่าเป็นจริง และจะมีการติดตามการบีบตัวของมดลูกและการเปลี่ยนแปลงของปากมดลูกอย่างต่อเนื่อง

  • แพทย์จะจำกัดกิจกรรมบางอย่างโดยให้คุณแม่นอนบนเตียงตลอดเวลา เพื่อความผ่อนคลายของร่างกาย

  • ตรวจเลือด ปัสสาวะ และให้น้ำเกลือที่มียาฉีดให้มดลูกลดการบีบตัวในระยะแรก และให้ยารับประทานเมื่ออาการสงบลง

  • ตรวจอัลตราซาวนด์ และการตรวจพิเศษเพื่อดูสุขภาพ

  • หากตรวจพบว่าต้องทำการคลอด คุณแม่ตั้งครรภ์อาจได้รับการทำคลอดด้วยวิธีการผ่าตัดทางหน้าท้อง ในกรณีเร่งด่วน หรือคลอดวิธีธรรมชาติในคุณแม่บางราย สำหรับคุณแม่ที่ตรวจพบว่าไม่มีความเสี่ยงที่จะคลอดก่อนกำหนด แพทย์จะให้กลับบ้านหลังจากร่างกายอยู่ในเกณฑ์ปกติดีแล้ว


คุณแม่ตั้งครรภ์ควรใส่ใจต่อสุขภาพตัวเอง และการฝากครรภ์ให้มาก เนื่องจากการดูแลครรภ์เป็นการดูแลทั้ง สองชีวิตควบคู่กันไป การดูแลครรภ์แต่ละวันแต่ละเดือนนั้น ควรได้รับการดูแลอย่างถูกต้องเหมาะสม และควรอยู่ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ หากพบความผิดปกติควรปรึกษาแพทย์โดยด่วนนะคะ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้นค่ะ