พัฒนาการล่าช้า VS พัฒนาการถดถอย แตกต่างกันอย่างไร รักษาอย่างไร

04 March 2017
3454 view

พัฒนากล่าช้า พัฒนาการถดถอย แตกต่างกัน

พัฒนาการล่าช้า (Developmental delayed) หมายถึง เด็กที่มีพัฒนาการช้ากว่าเด็กในช่วงอายุเดียวกัน อาจจะเกิดเฉพาะด้านใดด้านหนึ่งของพัฒนาการ เช่น พัฒนาการล่าช้าของการพูด พัฒนาการล่าช้าของกล้ามเนื้อมัดใหญ่ - เดินช้า เป็นต้น หรือเกิดในทุกด้านของพัฒนาการก็ได้

ส่วนพัฒนาการถดถอย (Developmental regression) หมายถึง เด็กที่มีพัฒนาการถดถอยจากศักยภาพเดิม เช่น เดิมเคยพูดได้ ต่อมาพูดไม่ได้ หรือก่อนหน้าเคยเดิน แล้วกลับมาเดินไม่ได้

สาเหตุทำให้พัฒนาการเด็กล่าช้า

พัฒนาการล่าช้า เกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นพันธุกรรม สิ่งแวดล้อม จนถึงปัจจัยด้านการเลี้ยงดู การรักษาคือ การกระตุ้นพัฒนาการ (Developmental stimulation) โดยแพทย์ นักกิจกรรมบำบัด ฯลฯ ส่วนการหาสาเหตุ จะทำในบางราย เพราะส่วนใหญ่แล้วถึงจะรู้ว่าเกิดจากอะไร ก็มักจะแก้ไขไม่ได้ (ยกเว้นว่าในอนาคตจะมีเครื่องย้อนเวลา) ดังนั้น การฝึกจะเป็นการช่วยเหลือ/การรักษาหลัก และมักจะทำให้เด็กดีขึ้นได้ครับ (อาจจะมากหรือน้อยก็แล้วแต่กรณี)

สาเหตุเด็กพัฒนาการถดถอย 

พัฒนาการถดถอย เกิดจาก"โรคของสมองหรือระบบประสาทที่ถูกทำลาย" ทำให้เด็กที่ครั้งนึงเคยมีพัฒนาการปกติ (หรือใกล้เคียงปกติ) กลายเป็นพัฒนาการถดถอยไปจากของเดิมที่เคยทำได้ การดูแลภาวะนี้คือ "การหาสาเหตุของโรค"  เพราะถ้าไม่ทราบสาเหตุแล้วให้การรักษาที่ตรงกับตัวโรค ระบบประสาทจะถูกทำลายไปเรื่อยๆ และพัฒนาการของเด็กก็จะแย่ลงไปเรื่อยๆ และในบางโรค อาจจะรุนแรงจนถึงกับเสียชีวิตได้ การกระตุ้นพัฒนาการในเด็กที่พัฒนาการถดถอยมักจะช่วยได้ไม่มากนัก ตราบเท่าที่เรายังไม่ได้ทราบสาเหตุของความถดถอยนั้นๆ

การรักษาพัฒนาการถดถอย

สิ่งที่เป็นปัญหาในปัจจุบันคือ แม้เราจะรู้ว่าพัฒนาการถดถอยเกิดจากสาเหตุอะไร แต่ส่วนใหญ่แล้วรักษาไม่ได้ครับ มีเพียงแค่ร้อยละ 10 - 20 ของผู้ป่วยในกลุ่มนี้ที่มีการรักษาเฉพาะที่จะทำให้หายจากโรค หรือดีขึ้นอย่างชัดเจน แต่คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลกับภาวะพัฒนาการถดถอยมากจนเกินไปนะคะ เพราะในทางปฏิบัติแล้วพบค่อนข้างน้อย ส่วนใหญ่เป็นพัฒนาการล่าช้าพบได้มากกว่า 

พัฒนาการชะงักตอนเจ็บป่วยผิดปกติมั๊ย

บางกรณีที่เด็กเหมือนพัฒนาการชะงักอยู่กับที่ หรือถดถอยเล็กน้อย เช่น เมื่อเด็กเจ็บป่วยรุนแรง หรือมีการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อเด็ก เด็กเหล่านี้ก็อาจจะมีพัฒนาการหยุดอยู่กับที่ หรืออาจจะถดถอยเล็กน้อยได้ เช่น เคยควบคุมการขับถ่ายได้ ก็ทำไม่ได้ ในกรณีนี้ การช่วยเหลือเด็กด้วยการกระตุ้นพัฒนาการ หรือการปรับสิ่งแวดล้อม การแก้ไขสิ่งที่เป็นปัญหากับเด็ก  ก็สามารถช่วยให้เด็กมีระดับพัฒนาการดีขึ้นได้ค่ะเพราะกรณีพัฒนาการถดถอยจริงๆ นั้น การลดลงของระดับพัฒนาการจะค่อนข้างชัดเจนมากๆ  (และไม่มีปัจจัยภายนอกมากระตุ้นให้เกิดอาการด้วย)

ทำอย่างไรหากสงสัยลูกพัฒนาการถอถอย พัฒนาการล่าช้า 

พัฒนาการล่าช้า
การรักษาหลัก การกระตุ้นพัฒนาการ (ร่วมกับการหาสาเหตุ)
หมอที่ดูแล = กุมารแพทย์พัฒนาการและพฤติกรรม

พัฒนาการถดถอย
การรักษาหลัก การหาสาเหตุของโรค
หมอที่ดูแล = กุมารแพทย์โรคระบบประสาท

การกระตุ้นพัฒนาการลูกตามช่วงวัยเป็นสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ควรทำอย่างต่อเนื่อง หากสังเกตพบความผิดปกติด้านพัฒนาการหรือไม่มั่นใจว่าสิ่งนั้นคืออะไร ลูกผิดปกติหรือเปล่า ควนพาลูกไปพบกุมารแพทย์ เพื่อประเมินพัฒนาการและรับคำแนะนำที่เหมาะสมค่ะ 

บทความที่เกี่ยวข้อง