วัคซีนไอพีดี จำเป็นต้องฉีดในเด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนหรือไม่?

01 June 2019
1841 view

#วัคซีนไอพีดี
#ฉีดดีไหม #ฉีดตั้งแต่2เดือนเลยหรือไม่


วัคซีนไอพีดี (IPD) เป็นวัคซีนสำหรับการป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อ Streptococcus pneumoniae ชนิดลุกลาม หลายคนคงสงสัยว่าเชื้อตัวนี้คืออะไร อยู่ที่ไหน และทำไมมันถึงลุกลาม ที่สำคัญคือ “ฉีดดีไหม” และเริ่มฉีดตั้งแต่อายุ 2 เดือนเลยดีไหม (ที่สำคัญกว่านั้นคือ คุ้มค่ากับเงินที่เราเสียหรือไม่ ?)

เชื้อแบคทีเรียชนิดนี้พบได้ในช่องจมูก ช่องปากในคนทั่วไปได้ถึง 35% โดยเฉพาะในเด็กอายุ 2-3 ปี ก่อโรคได้ หากไม่รุนแรงก็มีอาการเหมือนหวัดคออักเสบทั่วไป แต่หากมันลุกลามไกลกว่านั้นเราจะเรียกโรคนั้นว่า #ไอพีดี (invasive pneumococcal disease)

โดยมักลุกลามไปยัง 3 ที่หลัก ๆ ก็คือ

  1. ปอด ทำให้ปอดอักเสบ
  2. ติดเชื้อในกระแสเลือด และ
  3. เยื่อหุ้มสมอง ทำให้เยื่อหุ้มสมองอักเสบ

ซึ่งไม่ว่าลุกลามไปที่ตำแหน่งไหนก็อันตรายทั้งนั้น และอาจถึงแก่ชีวิตได้ หากถามว่าเจอบ่อยไหมที่ลุกลาม ยกตัวอย่างการเกิด ‘เยื่อหุ้มสมองอักเสบ’ จากไอพีดี พบได้ 10-80 รายต่อประชากรเด็กแสนคนที่อายุต่ำกว่า 5 ปี ... จะว่าเยอะก็เยอะ จะว่าน้อยก็น้อยครับ แต่พอเจอที ‘หนัก’ ได้เลย พ่อหมอก็มักเปรียบเปรยคล้าย "การโดนรถชนบนทางด่วน" คือเจอไม่บ่อย แต่ถ้าโดนก็หนักได้เลย

กลุ่มที่เสี่ยงต่อไอพีดีที่ควรฉีด (หากฉีดได้) ก็คือ เด็กเล็กอายุน้อยกว่า 2 ขวบ เด็กในสถานรับเลี้ยงเด็ก และกลุ่มที่มีโรคประจำตัวเรื้อรังที่ไม่ควรเสี่ยงติดเชื้อเลย เช่น โรคหัวใจ โรคไต โรคธาลัสซีเมียชนิดรุนแรง โรคไตวายเรื้อรัง เป็นต้น

#ฉีดดีไหม

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาครับ ซึ่งประเทศพัฒนาแล้ววัคซีนไอพีดีจะถูกบรรจุเป็นวัคซีนพื้นฐานอยู่แล้ว แต่ในไทยวัคซีนไอพีดียังเป็นวัคซีนเสริมอยู่ครับ นั่นแปลว่า “จ่ายเงินฉีดเอง” ขึ้นกับบริบทของแต่ละครอบครัวครับ ในทางปฏิบัติคงคุ้มค่าอยู่แล้วหากเทียบกับตอนลูกป่วยต้องนอน รพ. จากโรคที่ป้องกันได้ และอาจมีผลแทรกซ้อนจากการติดเชื้อที่รุนแรงอีกด้วย

#ทำไมต้องฉีดตั้งแต่2เดือน

#ฉีดเร็วก็มีภูมิคุ้มกันก่อน #ยิ่งเด็กยิ่งเสี่ยง โดยหากไล่เรียงตามอายุที่ก่อโรคจะพบว่าช่วงอายุที่พบไอพีดีมากที่สุด คือ น้อยกว่า 1 ปี1 (มากกว่าครึ่งเกิดก่อนอายุ 1 ขวบ) โดยสามารถรับวัคซีนไอพีดีได้ตั้งแต่อายุ 2 เดือนพร้อมวัคซีนพื้นฐานตามเกณฑ์ที่อายุ 2, 4, 6 และ 12-15 เดือน (รวม 4 เข็ม)

หากฉีดก็ควรฉีดก่อนขวบครับ 4 เข็มหากเริ่มฉีดก่อนอายุ 6 เดือน

หากเริ่มฉีดหลังอายุ 6 เดือน แต่น้อยกว่า 1 ปี ฉีด 3 เข็ม โดยสองเข็มแรกห่างกัน 2 เดือนเข็มที่ 3 ฉีดตอนอายุ 12-15 เดือน หากเริ่มฉีดหลังอายุ 1 ขวบฉีด 2 เข็มห่างกันสองเดือนก็พอครับ

วัคซีนไอพีดีในท้องตลาดสำหรับเด็กอายุน้อยกว่า 2 ขวบเป็นชนิดคอนจูเกต (conjugated vaccine) มี 2 แบบคือแบบครอบคลุม 10 สายพันธุ์ และครอบคลุม 13 สายพันธุ์ โดยผลข้างเคียงของวัคซีนก็ไม่ต่างจากวัคซีนชนิดอื่น ๆ ก็คือ มีโอกาสแพ้ได้แม้จะน้อยก็ตาม และการเกิดไข้หลังจากรับวัคซีน นั่นเอง สำหรับรายละเอียดแนะนำให้สอบถามคุณหมอที่ฉีดวัคซีนให้ลูกเพิ่มเติมครับ

แล้วลูกพ่อหมอฉีดไหม อย่างที่เคยบอก ‘จัดเต็ม’ ครับ วัคซีนเสริมทุกตัว เพราะแค่ลูกเป็นไข้หวัดธรรมดาก็น่าสงสารมากแล้ว  ถ้าเป็นไอพีดีจะขนาดไหน ไม่เสี่ยงดีกว่าครับ

#หมอวินเพจเลี้ยงลูกตามใจหมอ

ลิงก์ข้อมูลขององค์การอนามัยโลก
Ref.1
https://www.who.int

เผยแพร่โดย
Pfizer (Thailand)  Limitd
Floor 36 and 37 , United Center Building
323 Silom Road,Silom,Bangrak,Bangkok 10500
Tel (66)2761 4555
PP-PNP-THA-0244

บทความที่เกี่ยวข้อง